XXVIII.
Reformatio et statuta praepositurarum ecclesiae Urgellensis, anno MCLXI. (1161) (V. pág. 184.)
Ex arch. eiusd. eccl.
Anno ab incarnatione domini C.LXI. post millessimum, consilio et voluntate domni B. Urgellensis episcopi, clerici eiusdem sedis convenere in unum: in primis G. sacrista, domnus B. prior, nec non P. Guillermi, A. de Perecxels (se encuentra Perexens) (qui, scilicet, paulo post eandem sedem episcopalem tenuit) P. de Anaugia, B. de Palacio, archidiaconi, G. quoque primicherius, cum coeteris fratribus, honestati et utilitati ecclesiae suae providentes, de statu suae canonicae sedis, sicut in presenti pagina continetur, unanimiter convenere statuere. Ab omnibus igitur statutum est, ut de XII. praeposituris XI. fierent, et XI. praepositis traderentur, qui in tota vita sua possiderent illas, et ad consuetudines subnotatas servicium canonicis in integrum exiberent. Sub tali vero tenore, quod si praepositis reditus honoris violenter aufferuntur, aut illis dampnum de comuni restituatur, aut de servicio cadat. Si vero terrarum sterelitate, aut nebulae seu grandinis inundatione, ad tertiam usque partem reditus defecerint, salvis tamen duabus partibus redituum, ista tertia pars servicium canonicae non impediat. Si vero ultra tertiam partem causâ sterelitatis aut grandinis perdiderint, computent reditus cum baiulis, examine ferri. Insuper statutum est, quod canonici non recipiantur amodo in ecclesia, usque dum presentes ad eum redigantur numerum, qui congruus videatur domno episcopo, et praepositis, ac capitulo, et quod nullus recipiatur absque praepositorum consilio. Additum est etiam quod nullus praepositorum possit dimittere praeposituram, nisi nimia canonicorum numerositate contra voluntatem suam gravaretur. Servicium vero canonicorum tali modo fiat. Panis obtimus (un ejemplo de b : p, obtimus, optimum), et vinum optimum dentur semper fratribus. In estate vero et ieme iuxta anticam (: antiquam; antigua : antiga) consuetudinem vaccae dentur bonae et pingues, nec parvitate, nec macie discrepantes. Sed in estate in die tota detur; si autem non suffecerit, pro vacca quadrans boni arietis detur, ibi tamen ubi duo vel plures canonici fuerint. Carnes vero porcinae salsae unius valoris, videlicet, quod perna (pierna, pernil, jamón) sit duorum solidorum, dentur in diebus dominicis, et in festivitatibus apostolorum, et evangelistarum Mathei et Luchae, martirum quoque Laurencii, Vincencii, S. Michaelis, atque B. Martini confessoris, nec non in Transfiguracione, et Passione imaginis Domini, et festivitatum S. Crucis. In Paschali quidem sollempnitate, et Ascensione et Pentecosten, et S. Petri, et Circuncisionis, cum vacha sallita maioris precii scilicet XVIII. denariorum, caro salsa detur, sicut tantis convenit festivitatibus. In festivitate B. Iohannis Babtistae, et S. Odonis, S. Mariae Magdalenae, et Assumpcionis S. Mariae et Nativitatis eiusdem, dedicationis quoque, et omnium sanctorum, B. Ermengaudi, et dominica qua cantatur Ad te levavi, et in Nativitate Domini, et in die Aparicionis, et Purificationis Mariae, et carniprivii (N. E. privare : tollere : tolre: carnestoltes; carnestolendas), dentur carnes porcinae recentes. Porcus vero sit VIII.to solidorum et non minoris precii, (los cerdos valían al menos 8 : octo : VIII.to sueldos, solidos, sous) et dividatur more solito, preter quod spinae dentur ubi III. vel plures canonici fuerint; coxa cum timpore detur coquo et pistori similiter. His autem qui medium cibum recipiunt, si quandoque coxa datur, non recusetur. Octabae Domini, Resurrectionis, Pentecosten, more solito de carnibus porcinis serviatur: Aparicionis vero de vaccis, sicut fieri solet. Secunda feriâ more solito de carne porcina cum oleribus vel cepis, si fieri potest, sin autem quadrans arietis tribus detur canonicis. Feria IIII., VI., et sabbato (sábado, no zapato) dentur ova cum bonis caseis. In adventu quidem et quadragesima cibi cum bono oleo et pipere, ita quod tercius cibus sit faba fracta, vel siceres, dentur. De piscibus vero serviatur, si quoquo modo fieri potest, ad antiquam consuetudinem; sin autem VIII. denarii unicuique dentur pro piscibus. In festivitate omnium sanctorum, B. Ermengaudi, Circumcisionis, Aparicionis Domini, et Ipapanti Domini, quociens in VI. feria contigerint, dentur pisces marini. Quod si de omnibus, aut de aliquibus quae ad mensam pertinent, aliqua dissensio inter prepositum (prepósito) et canonicos forte exorta fuerit, ad arbitrium prioris, et illorum, quos ipse sibi coniunxerit, sedetur. Statutum est insuper quod cibus canonicalis in nullos alios usus expendatur, nisi in refectione canonicorum, et quod extra villam nulli detur nisi inevitabili necessitate cogente, et comuni capitulo consenciente: et quod nullus prepositus de honore prepositurae feudos donet. Nichilominus sancitum est, quod canonici singulis diebus generaliter surgant ad matutinas, hi videlicet, qui in villa fuerint, et in servicio Dei et Sanctae Mariae iugiter et devote perseverent, nisi vel infirmitatis, vel minucionis, vel equitacionis vera et honesta causâ impediente. Quicumque torpore, seu negligencia a matutinis se subtraxerint, librae eorum per manum prioris elemosinario in usus pauperum tradantur. Si forte pro comuni utilitate ecclesiae nostrae, extra fines nostri episcopatus, causâ placitandi aliquos exire contigerit, illis de comuni provideatur. = Sig+num B. Urgellensis episcopi. = Sig+num B. prioris. = Sig+num G. sacristae. = Sig+num P. Guillermi. = Sig+num A. = Sig+num Poncii. = Sig+num Berengarii. = Sig+num R. archidiaconorum. = Sig+num magistri Guillermi. = Sig+num G. parafonistae. = Sig+num G. de Estamarit. = Sig+num Iohannis. = Sig+num P. Gisberti. = Sig+num G. de Taus. = Sig+num Poncii de Comba. = Sig+num Poncii de Bredes. = Sig+num A. de Sancto Stephano. = Sig+num R. operarii statorum. = Sig+num Petri de Vilanova. = Sig+num … de Eveg. = S¡g+num Berengarii. = Sig+num Poncii de Anavia. = Sig+num R. de Gurb. = Sig+num M. Motaner. (en el caso de que la o tenga un signo nasal, Montaner)
