Es mostren els missatges amb l'etiqueta de comentaris priores. Mostrar tots els missatges
Es mostren els missatges amb l'etiqueta de comentaris priores. Mostrar tots els missatges

dijous, 4 de desembre del 2025

Prior, Privat, Pro, Pron, Proa

Prior, s. m., lat. prior, prieur.

Ieu non sai tan fals coronat
Clerge ni prior ni abbat.

Guillaume de Berguedan: Mal o fe.
Je ne sais si faux couronné clerc ni prieur ni abbé.
Vengut son a Llerins, demandan lo prior. V. de S. Honorat.
Ils sont venus à Lerins, ils demandent le prieur.

Dans cet ouvrage on trouve priols, pour prior.

L'an de Dieu mil e tres cent
Compli lo priols son Romans.
(chap. L'añ de Deu mil y tressens acabe lo prior son (lo seu) romans.)

V. de S. Honorat.
L'an de Dieu mil et trois cents le prieur acheva son roman.
ANC. FR. Que li abbé ne li prior

Tant les gardoient chierement.
Fables et cont. anc., t. II, p. 345.
CAT. ESP. PORT. Prior. IT. Priore. (chap. Prior, priors.)

2. Priorat, s. m., lat. prioratus, prieuré.

L' abas si 'l det lo Priorat de Montaudon.
V. du moine de Montaudon.
L'abbé ainsi lui donna le prieuré de Montaudon.
CAT. Priorat. ESP. Priorato. PORT. Priorado. IT. Priorato.
(chap. Priorat, priorats, com la famosa comarca de Falset, Montsant.)

Francesc Franc B. cuenta parodia, catalanistas, Francisco Franco Bahamonde

3. Prioressa, Prioresa, s. f., lat. priorissa, prieure, supérieure.

Las terras de la prioresa. Tit. de 1270. Arch. du Roy., J. 4.
Les terres de la prieure.
Domna l' abadessa... la prioressa. Cartulaire du Bugue, fol. 32.
Dame l'abbesse... la prieure.
PORT. Prioreza. (ESP. Priora, menos común prioresa.)
(chap. Prioresa, prioreses; prioressa, prioresses; priora, priores.)

4. Prioritat, s. f., priorité.
Totas tres ses prioritat. Eluc. de las propr., fol. 4.
Toutes trois sans priorité.
CAT. Prioritat. ESP. Prioridad. PORT. Prioridade. IT. Priorità, prioritate, prioritade. (chap. Prioridat, prioridats.)

5. Sotz prior, s. m., sous-prieur.

Esser sotz prior et soz abatz.
(chap. Sé subprior y subabat, sub-prior, sub-abat.)

Regla de S. Benezeg., fol. 25.
Être sous-prieur et sous-abbé.

Ghino de Tacco atrape al abat de Cluny, lo cure del estómec, y después lo solte. Este, tornán a la cort de Roma, lo reconsilie en lo papa Bonifacio, y lo fa caballé del Hospital de Jerussalén.


Privat, adj., lat. privatus, privé, intime, secret, particulier, connu.

Aras sai per vertat

Que 'lh a autr' amic privat.

B. de Ventadour: Accossellatz.
Maintenant je sais par vérité qu'elle a autre ami intime.

Auran can e lebrier
Del comt', e s' amor privada.

Bertrand de Born: Rassa mes se.
Ils auront chien et lévrier du comte, et son attachement intime.

Dis l'emperaire: Vuelh siatz de mon cossel privat.

Roman de la Prise de Jérusalem, fol. 8.
L'empereur dit: Je veux que vous soyez de mon conseil privé.

Anc non vi tan salvatge,

Mais pueys fon maniers e privatz.

Giraud de Borneil: No puesc sofrir.
Oncques je ne vis si sauvage, mais après il fut familier et privé.

De totas encontradas
Estranhas e privadas.

Arnaud de Marueil: Razos es.
De toutes contrées étrangères et connues.
Subst. Non pas solament als bos et als privaz, mas als non doctrinaz.

Trad. de Bède, fol. 74.
Non pas seulement aux bons et aux intimes, mais aux non instruits.
Adv. Comtan privat e pales. V. de S. Honorat.
Ils content particulièrement et publiquement.
Adv. comp.

N Aimars fai lum en sa cambra
De sef ardent, quan a privat s' en intra.
Guillaume de Saint-Gregori: Ben grans.
Le seigneur Aimar fait lumière en sa chambre de suif ardent, quand en secret il s'en entre (rentre).
ANC. FR. Où que je soie, ge sui vostre privé.
Roman d'Agolant, v. 1262.
Ne vaudroit-il pas mieux que cela eust esté dit à part et en privé.

Amyot, trad. de Plutarque. Morales, t. 1, p. 321.
CAT. Privat. ESP. PORT. Privado. IT. Privato.
(chap. Privat, privats, privada, privades; íntim, intims, íntima, íntimes; secret, secrets, secreta, secretes; particulá, particulás; conegut, coneguts, coneguda, conegudes.)

2. Privada, s. f., amie.
Preguet una sia privada
Que annes en cell' encontrada.

V. de S. Honorat.
Pria une sienne amie qu'elle allât dans cette contrée.

- Privé, latrine.

Poyrir en privadas et en lagz luocz. V. et Vert., fol. 80.
Pourrir en privés et en vilains lieux.
CAT. ESP. PORT. Privada. IT. Privata. (chap. Privada, privades : amiga, amigues; novia, novies; amán, amans. Letrina, letrines, cagadó, cagadós.)

3. Privadamen, adv., privément, particulièrement, secrètement.

Alberguet privadamen e seladamen en la cieutat.

Roman de la Prise de Jérusalem, fol. 1.
Il séjourna privément et secrètement dans la cité.

Anet s' en a la vinha un ser privadamen. V. de S. Honorat.
Il s'en alla à la vigne un soir secrètement.
ANC. FR. Tant qu'eussiez à cest péchière
Privéement un poi parlé.

Roman du Renart, t. III, p. 38.
CAT. Privadament. ESP. PORT. Privadamente IT. Privatamente.
(chap. Privadamen, privádamen.)

4. Privadeza, Prevadeza, s. f., privauté, familiarité, habitude.

El amava una domna de gran valor, et avia gran prevadeza ab ela.

V. de Rambaud de Vaqueiras.

Il aimait une dame de grande valeur, et avait grande privauté avec elle.

Nuls hom non pot conoisser lo sen de las Saintas Scripturas si non o aprent per la privadeza de ligir. Trad. de Bède, fol. 83.

Nul homme ne peut connaître le sens des Saintes-Écritures s'il ne l'apprend par l'habitude de lire.

5. Privar, v., lat. privare, priver, cacher.

La priva, deshereta de totz sos bens et heretages.
Tit. de 1399. Justel, Hist. de la maison de Turenne, p. 134.
La prive, déshérite de tous ses biens et héritages.
Coms de Tolsan, ja non er qu' ie us o priva;
Veiaire m' es que 'l guerra recaliva.

Montan Sartre: Coms de.
Comte de Toulouse, jamais il ne sera que je vous le cache; il me semble que la guerre se rallume.

Part. pas. Coma Valent, l' emperador... agues privadas motas glieias de lors pastors. Cat. dels apost. de Roma, fol. 47.
Comme Valens, l'empereur... eut privé de nombreuses églises de leurs pasteurs.
CAT. ESP. PORT. Privar. IT. Privare. (chap. Privá, privás: yo me privo, prives, prive, privem o privam, privéu o priváu, priven; privaré; privaría; si yo me privara.)

6. Privacio, Privatio, s. f., lat. privatio, privation, perte.
Ab privatio de votz. Eluc. de las propr., fol. 47.
Avec privation de voix.
Per negatio o per privatio. Leys d'amors, fol. 45.
Par négation ou par privation.
CAT. Privació. ESP. Privación. PORT. Privação. IT. Privazione.
(chap. Privassió, privassions.)

¡Ne eren tres, sempre los tres!: Rosa, Pinín y la Cordera.

7. Aprivadansa, s. f., familiarité, privauté.

Per sel' aprivadansa que davan lor auria facha. Liv. de Sydrac, fol. 64.
Par cette familiarité que devant eux il aurait faite.

8. Aprivadar, v., apprivoiser, familiariser, rendre familier.

No lor deves mostrar bela cara... ni els aprivadar de te.

Liv. de Sydrac, fol. 64.
Tu ne leur dois montrer belle mine... ni les familiariser avec toi.

Pueis, quan s' ira aprivadan,
Hom li mostre la carn denan.

Deudes de Prades, Auz. cass.
Puis, quand il ira s'apprivoisant, qu'on lui montre la chair devant.

Moral. Aprivadar pot hom estranhas gens,
Et estranhar los pus propdas parens.
Serveri de Girone: Cavayers.
On peut apprivoiser les gens farouches, et rendre farouches les plus proches parents.
Part. pas. Tant l' ai aprivadat.

Deudes de Prades, Auz. cass.
Tant je l'ai apprivoisé.


Pro, Pron, adv., prou, assez, beaucoup.

Quan me soi pro trebalhatz,
Ieu jet defor amdos mos bratz.

Arnaud de Marueil: Dona genser.
Quand je me suis assez tourmenté, je jette dehors mes deux bras.
Subst. Del papa, sai que dara largamen

Pro del perdon e pauc de son argen.
(chap. Del Papa, sé que dará (donará) llargamen prou de perdó y poc de son argén : dels seus dinés. prou de : mol, bastán.)
Bertrand d'Allamanon III: D'un sirventes.
Touchant le pape, je sais qu'il donnera largement beaucoup du pardon et peu de son argent.

Adv. comp. No n' ai retengut

Ni pauc ni pro per negun autr' afaire.
P. Raimond de Toulouse: No m puesc.
Je n'en ai retenu ni peu ni prou pour nulle autre affaire.

Qu' om no li puesca essenhar
Petit ni pro.

Marcabrus: Cortezamens.
Qu'on ne lui puisse apprendre peu ni beaucoup.
ANC. FR. Ce qui se fait bien, se fait prou vistement.

Du Bartas, p. 24.
Entre peu ou prou de durée, il n'y a rien de différence si nous le comparons avec l'infinie éternité.

Amyot, trad. de Plutarque. Morales, t. IV, p. 239.
IT. Adv. Pugnate forte et prò.

Guittone d'Arezzo, lett. III, p. 17.
CAT. Prou. (chap. Prou, mol, bastán; ya ne ting prou : ya val, ya no ne vull mes; plou poc, pero plou prou pera omplí 'l (lo) pou.)


Pro, Pron, s. m., profit, avantage.

Si qu' ieu n' aia tot lo pro,
Et el la belha razo.

B. de Ventadour: Acossellatz.
De sorte que j'en aie tout le profit, et lui la belle raison.

S' ieu mueir aman per vos, cug far mon pron.
Blacasset: Gerra.
Si je meurs pour vous en aimant, je crois faire mon profit.

Loc. Vei que nulha pro no m te
Ves lieis que m' auci e m cofon.

B. de Ventadour: Quan vei la.
Je vois que nulle profit ne me tient vers celle qui me tue et me détruit.

Per pron tener, es hom apelhatz pros.
P. Cardinal: Ieu trazi piegz.
Pour profit tenir, l'homme est appelé preux.
En mains afars que no us tornon a pron.
T. de Blacas et de P. Vidal: Peire Vidal.
En maintes affaires qui ne vous tournent à profit.
Loc. fig. Podetz dire vostre talan,

Que mi no tenetz pro ni dan.

Cadenet: S' ieu ar esdevenia.
Vous pouvez dire votre désir, vu que vous ne me tenez profit ni dommage.
Prov. Com lo proverbis ditz:

Non es tot bel so que pro te.

Deudes de Prades, Auz. cass.
Comme le proverbe dit: N'est pas tout beau ce qui profit tient.
ANC. FR. A nul pro ne lui puet venir.

2e Trad. du Chastoiement, conte 22.

Plus ala li soen prou ke li vostre quérant.
Roman de Rou, v. 3412.
Bevez assez, bon preu vous face.

Fables et cont. anc., t. I, p. 365.
ESP. IT. Pro.

2. Profieg, Profieyt, s. m., profit.

A ma honor e profieyt. Titre de 1080.
A mon honneur et profit.
Senher, autra via
Prenetz tal que us sia
De profieg major.

G. Riquier: L'autre jorn.
Seigneur, autre voie prenez telle qu'elle vous soit de profit plus grand.

CAT. Profit. ESP. Provecho. PORT. Proveito. IT. Profitto.
(chap. Profit, profits.)

5. Profechos, Profetchos, Profichos, Profeitos, adj., profitable.

Quan no vol creire son sirven
De cosselh profechos e bo.

B. Carbonel: Cor diguas me.
Quand il ne veut pas croire son serviteur touchant conseil profitable et bon.

Atemprada vianda es profeitosa al cors e a l' arma.

Trad. de Bède, fol. 52.
Nourriture tempérée est profitable au corps et à l'âme.

Ta paraula e tos sermos
Sia tot' ora profetchos.
Deudes de Prades, Poëme sur les Vertus.
Que ta parole et ton discours soit à toute heure profitable.

Conoisens totas las davan ditas cauzas esser profichozas als ditz cossols.

Cartulaire de Montpellier, fol. 82.
(chap. Coneixén (que) totes les dabán dites coses sé profitoses als dits consuls; los de Montpellier, Mompestler, Montispessulani, etc.)
Connaissant toutes les devant dites choses être profitables auxdits consuls.

Retrato de Jaime I, por Jaume Mateu. Museo de Arte de Cataluña.

CAT. Profitos. ESP. Provechoso. PORT. Proveitoso.
(chap. Profitós, profitosos, profitosa, profitoses; que fa profit, que done profit.)

4. Profechable, Profichable, Profeitable, adj., profitable.
Negus homs non ama neguna causa, si no se cuia que li sia honorabla o delechabla o profechabla.

V. et Vert., fol. 31.
Nul homme n'aime nulle chose, s'il ne pense pas qu'elle lui soit honorable ou délectable ou profitable.

Neguna causa profichabla a mossenhor.

Roman de la Prise de Jérusalem, fol. 2.
Nulle chose profitable à monseigneur.
Vanas e non profeitablas fablas. Trad. de Bède, fol. 81.
Vaines et non profitables fables.
ANC. CAT. Profitable. IT. Profittabile.

5. Profeitancza, s. f., profit, avantage.

L' autre, entre las peyras, non faczia profeitancza.

L' Avangeli de li quatre semencz.
L'autre, entre les pierres, ne faisait profit.

6. Profeitozament, adv., profitablement.

Eschivat plus profeitozament. Trad. de Bède, fol. 45.
Esquivé plus profitablement.
ANC. FR. Grandement conforté et proffitablement conseillé.

Œuvres d'Alain Chartier, p. 360.
CAT. Profitosament. ESP. Provechosamente. PORT. Proveitosamente.
IT. Profittevolmente. (chap. Profitosamen.)

7. Profechar, Profichar, Profeitar, Profitar, v., profiter, tirer profit.

Fai profechar, quec dia,
Cels que son en bona via.

Brev. d'amor, fol. 102.
Fait profiter, chaque jour, ceux qui sont en bonne voie.

Cal cosa profeita al ome? Doctrine des Vaudois.
Quelle chose profite à l'homme?
El eis no s' o sap devezir
Tan gen que s puesca profichar.
Pierre d'Auvergne: De Dieu no.
Lui-même ne se le sait diviser si bien qu'il puisse (en) tirer profit.

Part. prés. Las doas profechans

Son, e de pretz enans.

G. Riquier: Si m fos.
Les deux sont profitantes, et de mérite avancement.

ANC. CAT. Profitar. ANC. ESP. Provechar. IT. Profittare.

8. Aprofechable, adj., profitable, utile.
Segon que cascus sera plus aprofechables.

Trad. de la règle de S. Benoît, fol. 17.
Selon que chacun sera plus utile.

Aquest enguens a mot de vertutz, que so aprofechablas a las gens que n' an bezonh. Liv. de Sydrac, fol. 43.
Cet onguent a moult de vertus, qui sont profitables aux gens qui en ont besoin.
ESP. Aprovechable. (chap. aprofitable, aprofitables.)

9. Aprofichablamen, adv., profitablement.
Doctors lieg subtilmen o aprofichablamen. Leys d'amors, fol. 99.
Le docteur lit subtilement ou profitablement.

ESP. Aprovechadamente. (chap. Aprofitadamen.)

10. Aprofechar, Aprofiechar, Approfitar, v., profiter.

Podo nozer o aprofechar? - A l' arma non podo re aprofechar.

Aissy coma la medecina non aprofiecha re a la plaga can lo fers es dedins. (chap. Aixina com la medissina no fa profit a la ferida (llaga) cuan lo ferro está adins.)

Liv. de Sydrac, fol. 77 et 95.

Peuvent-ils nuire ou profiter? - A l'âme ils ne peuvent point profiter.

Ainsi comme la médecine ne profite point à la plaie quand le fer est dedans.

Coma en los motz... approfitar. Leys d'amors, fol. 115.
Comme en les mots... profiter.

CAT. Aprofitar. ESP. Aprovechar. PORT. Aproveitar. IT. Approfittare.
(chap. aprofitá : aprofito, aprofites, aprofite, aprofitem o aprofitam, aprofitéu o aprofitáu, aprofiten; aprofitat, aprofitats, aprofitada, aprofitades; aprofitaría; aprofitaré; si yo aprofitara.)

11. Aprofichabletat, s. f., amélioration, perfectibilité.

Per la enfermetat e la no aprofichabletat d' el.

Trad. de l'Épître de S. Paul aux Hébreux.
Par l'infirmité et la non perfectibilité de lui.


Proa, s. f., lat. prora, proue.
Cant per la proa pres l' azaura. V. de S. Honorat.
Quand par la proue il prit la tartane.
CAT. ESP. PORT. Proa. IT. Prora. (chap. Proa, proes, contrari a la popa, popes. Lligíu l'agüelo y lo mar, en chapurriau.)

Lligíu l'agüelo y lo mar, en chapurriau

dimarts, 16 d’agost del 2022

CARTA LXXII. Catálogo de los priores, prepósitos y abades de Solsona.

CARTA LXXII. 

Catálogo de los priores, prepósitos y abades de Solsona. 

Mi querido hermano: Aunque es indubitable que hubo aquí canónica formada en gran parte del siglo X y todo el siguiente, sin embargo, y a pesar de haber examinado cuidadosamente las escrituras de estos archivos, no he podido hallar otras memorias de sus prelados más que las siguientes. El primero que consta es
Raimundo, el cual con el título de prior existía el año 999 o siguiente, en que se presentó al conde Ermengol I, que a la sazón se hallaba en el castillo de Olius con el obispo Salla de Urgel, pidiéndole para esta iglesia la facultad de adquirir bienes, como lo consiguió, según vimos en la escritura que extracté y envié el correo pasado.
Gauzperto gobernaba esta iglesia con el título de prepósito en los años XIII y XX del rey Felipe (1072 y 1079 de Cristo). El Bernardo prepósito que introducen algunas notas modernas del archivo en 1089, debe ser excluido de este lugar. Pertenece a un siglo después, como vimos el correo pasado, hablando de la época de la canónica Agustiniana en esta iglesia. Así el sucesor de Gauzperto es
Raimundo Guitard (se encuentra también el apellido Guitart), existente ya en 1092, como he visto en escritura de ese año. Este es a quien con título de prior dirigió el papa Urbano II la bula de confirmación de esta canónica en 1097, según se dijo, y que años adelante se llama constantemente prepósito hasta el de 1113. Y aquí empieza una gran confusión acerca de estos prelados. En ese año y hasta 1124 hay memorias de
Gauzperto: y al mismo tiempo, en escrituras ciertas de 1116 y 1123 suena otra vez Raimundo Guitard; y sobre todo eso en 1125 y siguiente hay un prepósito llamado
Pedro, al cual sigue otro
Gauzperto, Jocberto o Izocberto (si no es el mismo que el anterior) (N. E aún encontramos Jozfredo, Jocefredo) desde 1128 hasta 1151. En el necrologio de la iglesia se halla su óbito: III. Kal. Novembris. - Ipso die obiit Gauzpertus loci huius Prepositus anno incarnationis M.C.LI. Sea por enfermedad o por andar ocupado en acompañar al conde conquistador de Tortosa, Lérida &c. (Ramón Berenguer IV), sabemos que no conservó la prelacía hasta ese año, pues tenía ya por sucesor a
Guillermo Bernardo en el año X de Luis el joven (1145), a quien el papa Eugenio III dirigió la bula confirmatoria de las posesiones de la iglesia y de su canónica, dada a 11 de Marzo, indicción XIV, año VII de su pontificado y de Cristo 1150.
De allí a dos años se crearon aquí tres preposituras para la administración de los bienes. Continuó en su gobierno hasta el año 1160, según consta de varias escrituras. Las memorias del sucesor
Bernardo de Pampa comienzan de ese mismo año, en el cual tuvo grandes reyertas con el obispo Bernardo Sanz y capítulo de Urgel, que al fin pararon en que el obispo le excomulgó. En el episcopologio de Urgel se dirá algo de este cuento, y también el juramento que hizo el prepósito de observar la concordia con que se terminaron aquellas desavenencias el año 1163, a lo cual alude la escritura que ya envié de la consagración de esta iglesia hecha el mismo año. Era este prepósito sobrino del antecesor Gauzperto. Murió en 1195. Su óbito dice así: VI. Kal. Octob. anno M.C.XCV. (1195) Bernardus de Pampa Celsonensis prepositus, nepos Gauzperti prepositi, viam universae carnis ingressus est: qui multa bona atque possesiones praedicte ecclesie adquisivit, et claustrum atque cellarium cum refectorio construxit.
Pedro de Castro; así le he visto nombrado en algunas escrituras: Sus noticias comienzan desde Enero del año de la Encarnación 1195 (que es nuestro 1196, y así no hay contradicción con la época de la muerte del antecesor) y llegan hasta 1209. En el siguiente ya suena
Bernardo de Castello, de quien sólo hay noticia hasta el 1215.
Geraldo Calvó (o de Tarragona, como le llama una escritura). Era sin duda pariente de S. Bernardo Calvó, obispo de Vique, y natural del Mas Calvó en el campo de aquella ciudad. Sus noticias comienzan en 1218 y acaban en 1254, en que murió día 9 de Junio, como dice el necrologio. En su tiempo, esto es, el año 1245, a 8 de Junio, hizo esta canónica donación fratri Petro Nolasco (N. E. Pedro Nolasco, lo pongo para facilitar el seguimiento de este santo, nacido en Mas-Saintes-Puelles - puellas sale en los textos que edito, doncellas, vírgenes, monjas; 1180; óbito en Barcelona 1256; redención de cautivos), ministro ordinis captivorum, de la iglesia de San Nicolás, in terminis Castri de Mediano, parroquia del lugar de Portell, donde después se construyó el convento de San Ramón Nonat (No nato, no nacido: extraído del vientre de la madre después de muerta; es mi santo y tocayo, así como el de mi padre; se celebra el 31-8). 

Bernardo lo fue desde 1254 hasta 1262, en que murió a 24 de Mayo.

Ferrer de Calaf, sacrista del monasterio del Estany, electo dos días después. 

Llegan acá sus memorias hasta 1264.

Ponce de Vilaró fue prepósito 37 años, como dice el epitafio de su sepulcro, o 32 como dice el necrologio. Lo cierto es que dejó la prepositura por haber sido promovido al obispado de Vique en el año 1302, donde murió cuatro años después. 

Trájose acá su cadáver, y está enterrado en el claustro de esta iglesia en un sepulcro de piedra común, cuya inscripción puse ya en el episcopologio de Vique, y excuso repetir aquí. Parece que construyó gran parte del antiguo palacio episcopal, que antes debió ser casa del prepósito y canónica. Me aseguran que cuando se derribó aquella obra vieja el año 1776, se hallaron en los techos las armas de la familia de Vilaró, que son un castillo con rebellines y torres. Mucho siento hablar, aunque sea rara vez, de cosas que no he visto. El largo gobierno de este prelado se supone interrumpido por dos prepósitos, es a saber, Guilaberto de Cruillas, (Gilabert de Cruilles) existente en 1287, y Berenguer de Puigvert (Podio-viridi, 29 de abril de 1157, https://historia-aragon.blogspot.com/2019/12/xcix-perg-305-29-abril-1157.html) en 1291, no habiendo de ellos más noticia que en esos dos años, en los cuales dicen que el Rey de Aragón los empleó para embajadas y otros negocios graves. (N. E. Cruilles, Cruylles, aparece todavía en los parlamentos pre Compromiso de Caspe de 1412; sin la diéresis en la i, que tanto les gusta a algunos que leen pocos documentos)

Cabalmente del intervalo de esos 4 o 5 años no se halla una escritura siquiera que haga mención de ningún prepósito. Acaso no hubo tal interrupción, y esos dos prepósitos serían de los encargados de las rentas de la canónica.

Berenguer de Vilabernat y Solá, desde 1302 hasta su muerte, acaecida en 29 de Octubre de 1318. 

Bernardo de Riart o Reart, electo pocos días después en discordia con Berenguer de Cardona, bastardo de D. Ramón Folch, vizconde de Cardona, y de una tal Doña Flor. Juzgose la causa ante el papa el año 1321, desde cuyo tiempo hay memorias continuas de Bernardo hasta el Agosto de 1348 en que murió. 

Pedro, lo fue desde ese año hasta el de 1369, aunque en los ocho últimos estuvo suspenso y separado de la administración de la prepositura, como se ve en escrituras auténticas.

Berenguer Januario (acaso Giner) (y Gener, Janer) desde 1373 hasta 1409; mas estuvo suspenso los últimos 20 años de la jurisdicción espiritual y temporal, la cual quedó al cuidado de varios administradores. Ruidosos cuentos debió haber en esta época, por los cuales, verificada la muerte de Berenguer, se mudó el gobierno deesta iglesia en abadía en 1409. Del año anterior es el cartel de indulgencias concedidas por el obispo de Urgel Galcerán de Vilanova a la reliquia de S. Blas, que es parte de su brazo, regalada a esta iglesia por Miguel Frau (curiosa la traducción del apellido fraude), mercader de Barcelona; la cual hallándose él en Famagusta, logró del convento de carmelitas, donde descansaba todo el cuerpo de dicho santo, traído allá desde Acre. 

Catálogo de abades. 

Pedro de Torrente, prior del monasterio de Cornellá, fue el primer abad desde ese año hasta el día 12 de Abril de 1428, en que por su renuncia tomó posesión el sucesor
Lorenzo de Castellet, prior del monasterio de Santa María de Manlleu. Sábese ciertamente que murió en Basilea (Basel, Suiza) antes del Noviembre de 1439, lo cual prueba su adhesión a aquel concilio, cuyo partido seguía todo este monasterio, que luego eligió por sucesor al socio del difunto en aquella ciudad 

Tomás Mateo Riera: elección que aprobó el obispo de Urgel Arnaldo Roger de Pallás. Y esta es la única memoria que de él tenemos. Es regular que el papa lo anulase todo, puesto que poco tiempo después ya era abad comendatario

Jaime de Cardona (el pdf tiene como una tilde en la última a) desde el 1441. Conservó la dignidad hasta su muerte, acaecida a fines de 1466, a pesar de haber sido promovido a las sillas de Vique, Gerona y Urgel, y últimamente a la púrpura romana. Vacó la abadía algunos años, y le sucedió su sobrino

Pedro de Cardona, obispo de Urgel. Sus memorias aquí son desde 1473 hasta 1515, en que por haber sido trasladado a la metrópoli de Tarragona, dio lugar a que tomase posesión su sobrino, ya provisto por el papa León X el año anterior,

Luis de Cardona, llamado en sus bulas clérigo de Barcelona, el cual retuvo la prebenda hasta su muerte en 1532, aún siendo obispo de Barcelona y arzobispo de Tarragona. 

Juan de Aragón, de la casa de los duques de Segorbe, lo fue desde 1534 hasta 1581, en que murió lleno de años y de méritos para con esta iglesia, en la cual residió siempre contra lo que acostumbraban los comendatarios. Al cabo de cinco años de vacante fue provisto en la abadía

Pablo Pla, quien la disfrutó hasta el día 14 de Enero de 1590 en que murió. En él acabaron los abades de este monasterio, y dos años después acabó también la vida reglar, de que ya apenas quedaba una débil sombra como en otras partes. De esto y de la erección de esta iglesia en catedral hablaré el correo que viene. 

A Dios. 

Entrada destacada:

El català de l'any 842, Strasbourg

SERMENTS  PRÊTÉS A STRASBOURG EN 842 PAR  CHARLES-LE-CHAUVE , LOUIS - LE-GERMANIQUE ,  ET LEURS ARMÉES RESPECTIVES. (Nota del editó,  Ramón ...